|
Poznajmy, chrońmy i korzystajmy z naturalnych zasobów przyrody |
 |
 |
|
|
 |
 |
poniedziałek, 6 września 2010 Beaty, Eugeniusza
|
|
 |
|
|
 |
 |

FAUNA DORZECZA PARSĘTY
| Ryby |
W dorzeczu Parsęty występują dwa gatunki minogów i 27 gatunków ryb kostnych (Dębowski 1997; Heese 1998).
Do najcenniejszych gatunków Parsęty i jej dopływów należą gatunki typowo rzeczne, a w szczególności zaliczane do ryb łososiowatych jak:
łosoś Salmo salar (L.) - wsiedlony ponownie od 1995,
troć wędrowna Salmo trutta m. trutta (L.),
pstrąg potokowy Salmo trutta m. fario (L.),
lipień Thymallus thymallus (L.)
Zmiany w korycie rzek, różnorodne regulacje i zabudowa hydrotechniczna szybko wpływa na przebudowę zespołu gatunków ryb i ich przynależność do poszczególnych grup ekologicznych. W rzekach silnie skanalizowanych przeważają ryby fitofilne preferujące zwolniony przepływ i składające ikrę na substracie roślinnym. W Parsęcie ciągle jeszcze mamy przewagę ryb litofilnych składających ikrę na podłożu kamienistym. Na tej podstawie można sądzić, że Parsęta nadal zachowuje pierwotny charakter rzeki i cały zespół ichtiofauny zasługuje na szczególna ochronę. Wskaźnik naturalnej zoogeograficzności dla ichtiofauny Parsęty wynosi Z=0,93, a średni w kraju to 0,71 (Heese, 1998).
Do gatunków (poza łososiowatymi) równie cennych należą: certa, węgorz oraz strzebla potokowa.
Certa z Parsęty należy do formy wędrownej i zasługuje na szczególna ochronę. Występuje już w niewielkich ilościach trudnych obecnie do oszacowania. Populacja związana z Parsętą stanowi resztkę niegdyś licznych stad rozradzających się w krótkich rzekach pomorskich, w odróżnieniu od stad cert z Wisły czy Odry, odbywających dalekie wędrówki rozrodcze.
Węgorze występujące w dorzeczu Parsęty można zaliczyć do osobników pochodzącymi z tarła naturalnego, docierających z odległych atlantyckich miejsc rozrodu aż do zlewni Bałtyku. Ta naturalność winna być też poddana szczególnej trosce, gdyż znaczna część węgorzy którymi się zarybia wody śródlądowe w Polsce pochodzi z importu z różnych stron świata.
Strzebla potokowa to niewielka rybka z Polskiej Czerwonej Księgi, dorastająca do około 10cm długości i będąca doskonałym wskaźnikiem jakości wód. W Parsęcie wciąż znajduje dogodne warunki do wzrostu i rozmnażania. Jej populacja nie jest, jak się wydaje zagrożona.
Miejsca cenne jako tarliska dla troci lub ewentualnie łososia wymieniono w tabeli zbiorczej (Diagnoza - Fauna - Ryby - Tarliska) w oparciu o wstępną inwentaryzację wykonaną przez Instytut Rybactwa Śródlądowego (Restytucja Ryb ..., 1998).)
W układzie ekologicznych grup rozrodczych gatunki ryb Parsęty podzielono w następujący sposób:
Grupa litofilna (składająca ikrę na podłożu kamienistym):
- minog strumieniowy - Lampetra planeri (Bloch)*
- minog rzeczny - Lampetra fluviatilis (L.)**
- łosoś - Salmo salar (L.)
- troć wędrowna - Salmo trutta m. trutta (L.)
- pstrąg potokowy - Salmo trutta m. fario (L.)
- pstrąg tęczowy - Oncorhynchus mykiss (Walb.)
- lipień - Thymallus thymallus (L.)
- kleń- Leuciscus cephalus (L.)
- certa - Vimba vimba (L.)
- strzebla potokowa - Phoxinus phoxinus (L.)*
- głowacz białopłetwy - Cottus gobio (L.)
Grupa indyferentna (składająca ikrę na podlożu kamienistym jak i na roślinach):
- jaź - Leuciscus idus (L.)
- jelec - Leuciscus leuciscus (L.)
- krąp - Blicca bjoerkna (L.)
- okoń - Perca fluviatilis L.
Grupa fitofilna (ikra jest składana na roślinach):
- szczupak - Esox lucius (L.)
- leszcz - Abramis brama (L.)
- płoć - Rutilus rutilus (L.)
- lin - Tinca tinca (L.)
- słonecznica - Leucaspius delineatus (Heckel)
- karaś srebrzysty - Carassius auratus gibelio (Bloch)
- koza - Cobitis taenia (L.)*
- ciernik - Gasterosteus aculeatus (L.)
- cierniczek - Pungitius pungitius (L.)
- sandacz - Stizostedion lucioperca (L.)
Grupa psammofilna (ikra jest składana na dnie piaszczystym):
- kiełb - Gobio gobio (L.)
- śliz - Barbatula barbatula (L.)*
Grupa lito-pelagofilna (ikra składana na dnie kamienistym ma możliwość dryfowania blisko dna):
Grupa specjalna:
- węgorz - Anguilla anguilla (L.)
* gatunki objęte ochroną gatunkową
** ochrona jedynie w stadium rozwoju larwalnego w rzekach
|
|
|
| Płazy |
Płazy występują w typowych dla siebie siedliskach.
Na obszarze dorzecza notowanych jest 12 gatunków płazów, spotykanych powszechnie w warunkach klimatycznych północnej Polski.
Poza gatunkami żab z rodzaju Rana, które są chronione tylko w okresie rozrodu, wszystkie pozostałe podlegają ścisłej ochronie gatunkowej. Największym zagrożeniem dla płazów jest osuszanie terenu i likwidacja miejsc rozrodu. Zagrożeniem dla wielu gatunków płazów jest także wprowadzanie różnych gatunków ryb, szczególnie drapieżnych, do małych oczek wodnych lub ich przystosowanie do produkcji rybackiej. Płazy mogą w ten sposób bezpowrotnie tracić swoje miejsca rozrodu.
|
|
|
| Gady |
Wszystkie gatunki gadów występujące na terenie Polski są objęte ochroną gatunkową.
Rozpoznanie siedlisk i miejsc bytowania gadów w dorzeczy Parsęty jest bardzo słabe podobnie jak płazów. Można jednak założyć, że w odpowiednich siedliskach zastaniemy:
jaszczurkę zwinkę (Lacerta agilis)
jaszczurkę żyworódkę (Lacerta vivipara),
padalca (Anquis fragilis),
zaskrońca zwyczajnego (Natrix natrix),
żmiję zygzakowatą (Vipera berus).
Występowanie gniewosza plamistego (Coronella austriaca) wymaga potwierdzenia. Uznanie go za gatunek związany z dorzeczem Parsęty jest słabo udokumentowane.
Gady należą do grupy zwierząt poważnie zagrożonych w skali kraju. Przypuszczalnie w dorzeczu Parsęty działają te same niekorzystne warunki jak na innych obszarach. Typowym zagrożeniem dla gadów jest utrata siedlisk i fragmentacja biotopów. Znane są jednak przypadki liczniejszego występowania, w niektórych rejonach dorzecza Parsęty, żmii zygzakowatej (obserwacje leśników). Prawdopodobnie jest to efekt z jednej strony korzystnych warunków do rozrodu, a z drugiej wzrostu świadomości ekologicznej w społecznościach lokalnych i zanik bezmyślnego zabijania żmij, a przy okazji zaskrońców i padalców.
|
|
|
| Ptaki |
Najcenniejsze ostoje:
- Mokradła pod Podczelem;
- Środkowy odcinek Parsęty (okolice Dobla, Wicewa);
- Ujściowy odcinek Leśnicy i Radwi;
- Zb. Rosnowski i Hajka;
- Jez. Kwiecko.
Przykład waloryzacji awifauny w dorzeczu Parsęty
Oznaczenia:
Europa: I - z globalnej czerwonej księgi, II - europejska czerwona księga, III - zagrożony globalnie, jednak w Europie liczny;
Polska: skala od 1 (od najbardziej zagrożonych) do 5,
Region: Z - zagrożony.
| Gatunek |
Stanowisko |
Liczba par |
Stopień zagrożenia gatunku |
| Europa |
Polska |
Region |
Perkozek Tachybaptes ruficollis |
Mokradła pod Podczelem |
10-14 |
|
4 |
|
Perkoz dwuczuby Podiceps cristatus |
Zb. Hajka Zb. Rosnowski Jez. Kwiecko |
do 15 do 7 2-3 |
|
4 |
|
Perkoz rdzawoszyi Podiceps griseigena |
Mokradła pod Podczelem |
1 |
|
3 |
Z |
Perkoz zausznik Podiceps nigricolis |
Mokradła pod Podczelem |
1 |
|
4 |
Z |
Bąk Botaurus stelIaris |
Mokradła pod Podczelem |
1-3 |
II |
3 |
Z |
Bocian biały Ciconia ciconia |
niektóre miejscowości |
|
I |
4 |
|
Bocian czarny Ciconia nigra |
Stawy rybne pod Żarnowem (Parsęta) Stawy rybne pod Doblem (Parsęta) Ok. 1,5 km od Białogardu w dół Parsęty Pod Cebulinem (Radew) |
1 1 1 1 |
II II II II |
3 3 3 3 |
Z Z Z Z |
Łabędź niemy Cygnus olor |
Pod Doblem Pod Białogardem Pod Karlinem Pod Kołobrzegiem Zb. Hajka Zb. Rosnowski Mokradła pod Podczelem |
1 1 1 1 1-3 1 3-4 |
|
3 3 3 3 3 3 3 |
|
Gęgawa Anser anser |
Niedalino-Świemino (Radew) Mokradła pod Podczelem |
1 12-13 |
|
2(3) 2(3) |
Z Z |
Krakwa Anas strepera |
Mokradła pod Podczelem |
1 |
|
3 |
Z |
Krzyżówka Anas platyrhynchos |
Parsęta (od Żarnowa-Kołobrzegu) Starorzecza pod Kołobrzegiem Mokradła pod Podczelem Dolina Radwi (Cebulino-Mostowo) Zb. Hajka Zb. Rosnowski Jez. Kwiecko |
<30 8 15 ok.10 5-8 2-6 10 |
|
4 4 4 4 4 4 4 |
|
Cyranka Anas querquedula |
Mokradła pod Podczelem |
2-3 |
|
4 |
Z |
Płaskonos Anas clypeata |
Mokradła pod Podczelem |
3-4 |
|
3 |
Z |
Głowienka Aythya ferina |
Ujście Radwi |
1 |
|
4 |
|
Czernica Aythya fuligula |
Jez. Kwiecko |
50-70
(120) |
|
4 |
|
Gągoł Bucephala clangula |
Pod Rogowem (Parsęta) Pod Doblem (Parsęta) Pod Wicewem (Parsęta) Zb. Hajka |
1 1 1 3-5 |
|
2(3) 2(3) 2(3) 2(3) |
Z Z Z Z |
Szlachar Mergus serrator |
Jez. Kwiecko |
1 |
II |
2(3) |
Z |
Kania czarna Milvus migrans |
Zb. Hajka |
1 |
II |
3 |
Z |
Kania rdzawa Milvus milvus |
Pod Doblem (Parsęta) Zieleniewo (Parsęta) Ujście Leśnicy Zb. Hajka
|
1 1 1 1 |
I I I I |
2(3) 2(3) 2(3) 2(3) |
Z Z Z Z |
Bielik Haliaeetus albicilla |
Jez. Kwiecko Pod Doblem |
1 1 |
I I |
1(2) 1(2) |
Z Z |
Błotniak stawowy Circus aeruginosus |
Zieleniewo Doble-Rogowo (Parsęta) Ujście Leśnicy Mokradła pod Podczelem |
1 1 4 3-4 |
II II II II |
3 3 3 3 |
Z Z Z Z |
Błotniak łąkowy Circus pygargus |
Pod Białogardem Zieleniewo |
1 1 |
II II |
3 3 |
Z Z |
Wodnik Rallus aquaticus |
Mokradła pod Podczelem |
do 4 |
|
3 |
Z |
Derkacz Crex crex |
Pod Doblem Pod Pustanami Pod Wicewem Zieleniewo |
1 1 1 3 |
I I I I |
4 4 4 4 |
Z Z Z Z |
Kokoszka wodna Gallinula chloropus |
Pod Białogardem Pod Karlinem Zb. Rosnowski Mokradła pod Podczelem |
1 1 1 1 |
|
4 4 4 4 |
|
Łyska Fulica atra |
Pod Białogardem Pod Karlinem Pod Kołobrzegiem (starorzecza) |
1 2 5 |
|
4 4 4 |
|
Żuraw Grus grus |
Pod Sulikowem Pod Doblem Pod Karścinem Zb. Hajka i Rosnowski Mokradła pod Podczelem |
1 1 1 Do 10 1 |
II II II II II |
2 2 2 2 2 |
Z Z Z Z Z |
Sieweczka rzeczna Charadrius dubius |
Pod Jazami Zb. Rosnowski Jez. Kwiecko |
2 1-7 2 |
|
2(3) 2(3) 2(3) |
Z Z Z |
Czajka Vanellus vanellus |
Ujście Leśnicy Mokradła pod Podczelem |
Kilka par 10 |
|
3(4) 3(4) |
|
Kszyk Gallinago gallinago |
Pod Doblem Pod Wicewem Ujście Leśnicy Mokradła pod Podczelem |
1 3 Do 5 Ok. 10 |
|
3 3 3 3 |
|
Kulik wielki Numenius arquata |
Ujście Leśnicy |
1 |
|
2 |
Z |
Samotnik Tringa ochropus |
Parsęta (Żarnowo-Kołobrzeg) Radew (Cebulino-Mostowo) |
10 >2 |
|
2(3) 2(3) |
Z Z |
Kuliczek Acitis hypoleucos |
Parsęta Zb. Rosnowski Jez. Kwiecko |
9 3-6 2 |
|
2(3) 2(3) 2(3) |
Z Z Z |
Mewa pospolita Larus canus |
Mokradła pod Podczelem |
1-3 |
|
2-3 |
Z |
Zimorodek Alcedo athis |
Parsęta (Żarnowo-Kołobrzeg) Parsęta (Doble-Rogowo) Radew (Cebulino-Mostowo) Radew (Niedalino-Świemino) |
12(1986r.) 17(1995r.) 3 7 |
II II II II |
3 3 3 3 |
Z Z Z Z |
Brzegówka Riparia riparia |
Pod Byszynem Pod Białogardem Pod Rosięcinem Radew (Niedalino-Świemino) |
15 162 140 180 |
III III III III |
4 4 4 4 |
|
Świergotek łąkowy Anthus pratensis |
Lęgowy na odkrytych łąkach i torfowiskach |
2,5/10ha |
|
3 |
|
Pliszka żółta Motacilla flava |
Lęgowa na podmokłych łąkach i torfowiskach |
0,2/10ha |
|
4 |
|
Pliszka górska Motacilla cinerea |
Lęgowa w środkowym i dolnym biegu Parsęty Zb. Rosnowski Jez.Kamieniczno Radew (Niedalino-Świemino) |
17 1 1 10 |
|
4(5) 4(5) 4(5) 4(5) |
|
Pliszka siwa Motacilla alba |
Parsęta (Żarnowo-Kołobrzeg) Zb. Rosnowski |
9 9 |
|
4(5) 4(5) |
|
Brzęczka Locustella luscinioides |
Mokradła pod Podczelem |
3 |
III |
3 |
|
Remiz Remiz pendulinus |
Pod Karścinem Pod Kołobrzegiem |
1 2 |
|
3(4) 3(4) |
Z Z |
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus |
Pod Wicewem Zb. Rosnowski Zb. Hajka Mokradła pod Podczelem |
1 3 6 5 |
III III III III |
3(4) 3(4) 3(4) 3(4) |
|
Dziwonia Carpodacus erythrinus |
Parsęta (Doble-Kołobrzeg) Zb. Hajka Radew (Niedalino) Jez. Kwiecko Mokradła pod Podczelem |
12 1 1 1 6 |
|
3(4) |
|
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus |
Ujście Dębnicy Ujście Leśnicy Mokradła pod Podczelem |
1 5-6 10 |
|
3(4) |
|
Uwagi:
Poza tym stwierdzono następujące gatunki ptaków związanych ze środowiskiem wodnobłotnym:
świerszczak (LocusteIla naevia),
strumieniówka (locustella fluviatilis),
łozówka (Acrocephalus palustris,
trzcinniczek (Acrocephalus scirpaceus),
potrzos (Emberiza schoeniclus).
Gatunki i stanowiska lęgowe ptaków zagrożonych w skali europejskiej, nie związane ze środowiskiem wodnym, jednak gniazdujące na badanych odcinkach dorzecza Parsęty:
Trzmielojad (Pernis apivoris) - l para nad jez. Kwiecko, l para pod Doblem (Parsęta), l para pod Niedalinem (Radew), l para pod Cebulinem (Radew);
Orlik krzykliwy (Aqulia pomarina) - 2 pary m. Cebulinem a Mostowem (Radew), l para pod Doblem;
Pozostałe:
dzięcioł czarny (Dryocopos martius),
lerka (Lulula arborea),
świergotek polny (Anthus pratensis),
gąsiorek (Lanius collurio),
muchołówka mała (Ficedula hypoleuca).
|
|
|
| Ssaki |
Opracowanie występowania drobnych ssaków wykonano w oparciu o inwentaryzację przyrodniczą, wykonaną dla potrzeb nadleśnictw.
Na szczególną uwagę zasługują stanowiska ssaków związane z siedliskami wodnymi i podmokłymi. Należy tu wymienić bobra europejskiego (Castor fiber), wydrę (Lutra lutra) i dwa bardzo już rzadkie gatunki: rzęsorka mniejszego (Neomys anomalus) i rzęsorka rzecznego (Neomys jodiens). Stanowisko rzęsorka mniejszego wymaga potwierdzenia, gdyż jest mało prawdopodobne. Wszystkie te gatunki znajdują się w Polskiej Czerwonej Księdze i podlegają ścisłej ochronie gatunkowej.
Stwierdzenia występowania tych gatunków ssaków dotyczą górnej Radwi, największego dopływu Parsęty. Stan populacji jest nieznany. Występowanie tych gatunków, związanych z terenami obfitującymi w drobne cieki wodne i zastoiska, jednoznacznie przemawia za uznaniem tych obszarów (górna i środkowa Radew) jako terenów o dużym stopniu naturalności. Ochrona stanowisk wymienionych gatunków zwierząt wymaga jednak działań zaplanowanych w dłuższej skali czasowej i z zastosowaniem wielkoobszarowych form ochrony przyrody.
Wg: "Diagnoza środowiska przyrodniczego dorzecza Parsęty"
(Oprac. zespół pod kier. prof. dr hab. Tomasza Heese, na zlecenie ZMiGDP, 2000r.)
|
|
|
|
|
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
|
|