W ciągu ostatnich lat nastąpił głęboki kryzys gospodarki kilku regionów europejskich. W Asturii tradycyjne gałęzie takie jak górnictwo; przemysł stalowy, hodowla bydła czy rybołówstwo przestały być lokomotywą gospodarki. W związku z tym potrzebne są nowe źródła umożliwiające zachowanie dotychczasowego poziomu życia mieszkańców oraz poziomu zatrudnienia. Ochrona łososia i pokrewnych gatunków jest doskonałą alternatywą gospodarczą dla wszystkich regionów biorących udział w projekcie. Zadanie to może być kluczowym elementem tworzenia nowych miejsc pracy poprzez zróżnicowaną działalność turystyczną, jak również i wkładem w ochronę środowiska.

Obszary intensywnego występowania łososia nie są zbyt rozpowszechnione. Celem projektu jest budowa partnerstwa pomiędzy dwoma regionami geograficznymi, gdzie połów łososia jest ważny z gospodarczego punktu widzenia. Projekt zmierza też do stworzenia powiązań pomiędzy północą a południem dzięki współpracy regionów.

Do chwili obecnej główne działania projektu realizowane były z różnych perspektyw:

1. wewnętrzna współpraca w każdym regionie biorącym udział w projekcie, angażująca
   regionalne i lokalne władze, stowarzyszenia biznesu, ekspertów;



2. zewnętrzna współpraca pomiędzy regionami biorącymi udział w projekcie poprzez wymianę materiałów i informacji o każdym regionie uczestniczącym w projekcie nt.: możliwości gospodarczych, atrakcji turystycznych itp. Wymiana doświadczeń w połowie łososia, stanowiącego ważny sektor w gospodarce uczestniczących stron, oznacza dodatkową zachętę do wzięcia udziału w projekcie.

    Głównym celem projektu jest zrównoważony rozwój połowu łososia umożliwiający tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach o olbrzymim potencjale środowiska. Umożliwi to wymiana doświadczeń i know-how pomiędzy regionami o dużym bogactwie rzek łososiowatych. Rozwój tej działalności przyczyni się do zróżnicowania gospodarki i stworzenia nowych miejsc pracy na obszarach uczestniczących w projekcie.

Projekt zmierza do umożliwienia jego uczestnikom wymiany doświadczeń, poszukiwania innowacyjnych rozwiązań, porównywania działań i problemów.
Projekt ma być ponadto elementem integracyjnym w osiągnięciu aktywnej współpracy w każdym regionie projektu. Ma być próbą stworzenia stowarzyszenia wszystkich publicznych i niepublicznych organizacji, których kompetencje i zainteresowania leżą w ramach zagadnień objętych projektem.

Projekt SALMON, przedstawiony Unii Europejskiej w ramach programu Ecos-Overture ma dwa podstawowe i wzajemnie ze sobą powiązane cele:

• zapewnienie ochrony środowiska połączone ze zrównoważonym i odpowiednim rozwojem turystyki;
• współpracę i wymianę doświadczeń pomiędzy regionami z Unii Europejskiej a regionami Europy Środkowej i Wschodniej mającymi podobne cele i problemy.

• odzyskiwanie łososia,
• wymiana doświadczeń pomiędzy uczestnikami projektu,
• połączenie ochrony środowiska z wykorzystywaniem rzek,
• ochrona "kultury połowu łososia",
• uświadomienie społeczeństwu konieczności ochrony i odzyskiwania łososia,
• wkład w lokalny rozwój regionów uczestniczących w projekcie,
• oferta turystyczna,
• utworzenie sieci Muzeów Natury i Źródeł w Księstwie Asturii,
• przygotowanie map rzek objętych projektem,
• projekt Parku Tematycznego,
• stworzenie nowych miejsc pracy.

Partner 1 - Stowarzyszenie V Gmin

Stowarzyszenie V Gmin tworzą miasta: Cudillero, Salas, Soto del Barco i Muros del Nalón. Wszystkie znajdują się na obszarze Księstwa Asturii. Region ten mieści się w ramach celu 1 Europejskich Funduszy Strukturalnych.
Gminy Stowarzyszenia reprezentują duży potencjał turystyczny. Rzeki Narcea i Nalón przepływają przez wszystkie gminy. Są to rzeki bardzo bogate w łososie i bardzo atrakcyjne do wędkowania. Jednakże w przeciągu ostatnich lat nastąpił znaczny spadek ilości łososia w tych rzekach, Główną przyczyną tego spadku są sztuczne przeszkody takie jak zbiorniki i stacje mocy, pogarszanie się jakości wody na skutek wzrostu zanieczyszczeń. Wszystkie te czynniki wpływają na potrzebę pilnego przygotowania studium nt. przyczyn regresu i możliwych rozwiązań. Jednocześnie powinien zostać przygotowany plan rozwoju turystyki, współgrający z wymogami ochrony środowiska.
Gospodarka omawianego obszaru znajduje się obecnie w fazie głębokich przemian, jest to region o dużym bezrobociu zwłaszcza wśród kobiet i ludzi młodych. Dlatego tez ważne jest poszukiwanie nowych strategii i działań gospodarczych.

Partner 2 - Gmina Forshaga
Partner 3 - Region Pomorza
Partner 4 - Stowarzyszenie Miast i Gmin Dorzecza Rzeki Parsęty

Program pracy

Etap I: Wymiana doświadczeń i wizyty studyjne

    Podczas realizacji tego etapu strony projektu poznają wzajemne doświadczenia w zarządzaniu połowem łososia, zapoznają się także z regionami partnerów. W tym celu nastąpi wymiana dokumentacji technicznej jak i wizyty studyjne w kilku regionach analizowanych w ramach projektu.

Podczas tego etapu konieczne będą następujące analizy:

1. przyczyny zmniejszania się ilości łososia w rzekach;



2. sposoby zwiększenia ilości i poprawy jakości łososia w rzekach. Metody te mogą być naturalne bądź sztuczne (np. stacje reprodukcyjne); Każde studium powinno zawierać różne opcje ze wskazaniem odpowiedniej dla danej rzeki;



3. najbardziej odpowiednia eksploatacja turystyczna każdego obszaru projektu. Eksploatacja ta powinna łączyć w sobie rozwój ekonomiczny i poszanowanie środowiska naturalnego.

1. Analiza przyczyn zmniejszania się ilości łososia
   
   - zanieczyszczenia wody
   - brak odnawiania się populacji
   - połowy łososia na pełnym morzu
   - itp.



2. Specyficzne problemy każdej rzeki (np. zanieczyszczenia przemysłowe).



3. Pomiary
   
   - stan sanitarny rzeki
   - odnawianie się populacji
   - ochrona połowów

1. Wielofunkcyjny projekt techniczny odpowiedni dla trzech obszarów geograficznych (Asturia, Forshaga Kommun i północna Polska)
   
   - lokalizacja w poszczególnych obszarach (rzeka i miejsce gdzie mógłby być zlokalizowany)
   - projekt współgrający z krajobrazem
   - zawartość (historia i życie łososia, połowy łososia w różnych okresach historycznych, tradycyjne narzędzia do połowu, kultura połowu, rzemiosło)



2. Studium Marketingowe i wykonalności
   
   - liczba potencjalnych turystów i ich profil
   - projekt muzeum w każdym regionie (przewartościowanie aspektów dotyczących życia regionalnego, informacje o sztuce, historii i kulturze).
   - analiza podobnych inicjatyw (w Asturii - funkcjonują tam różne parki tematyczne np. Muzeum Kolei w Gijon, Muzeum Morza w Lunaco itp.)
   - analiza metod promocji
   - Strategie krajowe i międzynarodowe marketing...



3. Społeczne znaczenie studium
   
   Park Tematyczny będzie miał ogromne znaczenie dla rozwoju regionów. Dzięki niemu we wszystkich regionach "projektu zostaną stworzone nowe miejsca pracy w różnych branżach (gastronomia, środowisko, transport i usługi).



4. Studium finansowe
   
   - budżet
   - źródła finansowania (fundusze strukturalne, EBRD, Fundusze Regionalne i Krajowe)
   - możliwość otrzymania prywatnego finansowania



5. Zarządzanie
   
   - możliwości zarządzania Parkiem Tematycznym (prywatne, publiczne, mieszane)
   - analiza metod zarządzania w podobnych inicjatywach)
   - bezpośrednie zatrudnienie (przewidywane bezpośrednie zatrudnienie w każdym Parku wynosi 12 osób - niezbędne będzie określenie profilu każdego stanowiska jak też mechanizmów zatrudnienia personelu)

• 12 przedstawicieli partnerów z Unii Europejskiej oraz głównego przedstawiciela polskiego
• prawomocni przedstawiciele
• koordynatorzy projektu
• dyrektorzy studium socjo-ekonomicznego
• Dwóch przedstawicieli Stowarzyszenia Miast i Gmin Rzeki Parsęty będzie brało udział w charakterze obserwatorów

1. Sytuacja terytorialna



2. Turystyka:
   
   - natura i rzeki, Łososie
   - parki narodowe
   - historia i sztuka
   - folklor i festiwale
   - szlaki turystyczne itp.



3. Infrastruktura turystyczna
   
   - hotele, motele, campingi itp.



4. Usługi
   
   - biura turystyczne
   - możliwości dla turystyki aktywnej

Organizacja współpracy

    Partnerzy zaangażowani w realizacje projektu zostali wybrani według konkretnych kryteriów zależnych od celów, jakie chcemy osiągnąć poprzez realizację projektu. Należało wybrać regiony, gdzie łosoś i jego połów stanowi ważny element gospodarki. W Europie nie ma zbyt wielu rzek, w których łosoś występuje. Należało skoncentrować się na obszarach najbardziej interesujących. Ponieważ projekt został zaproponowany przez region objęty celem 1 (rozwój regionalny) Unii Europejskiej chciano znaleźć partnerów w regionach, z którymi współpraca byłaby najbardziej istotna z punktu widzenia rozwoju regionalnego.

Zdecydowano, że najlepsi byliby partnerzy pochodzący z północnej Europy - Skandynawii, czy z północnej Polski - regionu Morza Bałtyckiego. Regiony ze Szwecji i Polski byłyby także korzystne ze względu na to, że położone są względnie blisko siebie i na zbliżony poziom rozwoju, jeśli chodzi o technikę hodowli i zarządzania zasobami łososia.

Jednym z podstawowych celów projektu było zaangażowanie w jego realizację lokalnych jednostek. Tak, by związki wędkarskie, organizacje turystyczne i hotelarskie, stowarzyszenia wędkarstwa sportowego, itd. wspierały projekt. Tak więc, chociaż projekt popierają najwyższe władze regionów liczy się także udział w jego realizacji instytucji i organizacji lokalnych.

Nie można również zapominać, że po zakończeniu jego realizacji w kontynuację działalności zapoczątkowanej przez projekt może włączyć się sektor prywatny. Dlatego wydaje nam się bardzo istotne tworzenie od samego początku partnerstwa pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym.

Liderem projektu odpowiedzialnym za jego ogólną koordynację i zarządzenie jest Association of the V Municipalities - Stowarzyszenie pięciu gmin z regionu Asturia, w Hiszpanii. Stowarzyszenie ma już doświadczenie w zarządzaniu międzynarodowymi projektami. W realizację projektu będą zaangażowani wybitni specjaliści i eksperci dobrze zorientowani w warunkach panujących w regionach, przez które przepływają objęte projektem rzeki.

Podczas realizacji projektu powstaną broszury turystyczne i mapy rzek, w przygotowaniu których uczestniczyć mają eksperci zaangażowanych regionów. Za przygotowanie broszur odpowiedzialni będą liderzy projektu - z krajów UE i krajów Phare - Stowarzyszenie pięciu gmin i województwo pomorskie. Należy podkreślić, iż publikacja tych materiałów w Polsce i Hiszpanii byłaby tańsza niż w Szwecji.

Każdy z partnerów jest odpowiedzialny za organizację wizyty w swoim regionie. Oznacza to zorganizowanie spotkań, wyjazdów studyjnych i wszystkiego co łączy się z taką wizytą.

Przedstawiciele zaangażowanych regionów odbędą także wizytę we Francji, w Pont-Scorff - tam znajduje się "Park tematyczny", który stanowiłby model dla podobnej instytucji, która ma powstać w ramach projektu SALMON.

Lider projektu odpowiedzialny jest za koordynację badań i ich realizację. Stowarzyszenie pięciu gmin będzie bardzo blisko współpracować z pozostałymi partnerami, tak by podczas wizyt studyjnych i badań zająć się rzeczywistymi potrzebami każdego z regionów - Asturii, Zachodniej Szwecji i Północnej Polski. To zagwarantuje równorzędny udział wszystkich partnerów w realizacji projektu.

Zadania lidera będą jednak jeszcze większe. Będzie odpowiedzialny za koordynację prac, ale także za to, by ta sieć współpracy dobrze i efektywnie funkcjonowała. Zadaniem lidera będzie również informowanie wszystkich partnerów o przebiegu realizacji projektu i poziomie jego zaawansowania, a także o wszystkich zmianach czy modyfikacjach.

Każdy z zaangażowanych partnerów będzie odpowiedzialny za koordynację działań swych lokalnych partnerów.

Projekt finansowany będzie częściowo z funduszy Unii Europejskiej:

• ERDF (European Regional Development Fund) - kraje Unii Europejskiej - Hiszpania i Szwecja;
• Fundusz Phare - regiony polskie - częścią finansową zarządza województwo pomorskie.

    Realizacja projektu powinna mieć konkretny wpływ na rozwój gospodarki danego regionu. Będzie to zwłaszcza widoczne w regionach słabiej rozwiniętych - region objęty celem 1 (Asturia) i Polska. Głównym celem projektu jest rozwój lokalnej gospodarki opartej na hodowli łososia i zwiększenie atrakcyjności danego obszaru poprzez popularyzację sportowego połowu łososia. To oznacza także stworzenie nowych miejsc pracy.

Udział w realizacji projektu umożliwi także lokalnym instytucjom zwiększenie umiejętności zarządzania rzekami, w których występuje łosoś - w tym wypadku doświadczenia Szwecji sprzed kilku lat mogą być interesujące dla pozostałych partnerów.

Pod koniec projektu powstanie szczegółowa analiza sytuacji poszczególnych rzek, zaproponowane zostaną także konkretne propozycje rozwiązania istniejących problemów. Przedstawione zostaną wyniki szczegółowych badań rzek płynących przez regiony zaangażowane w realizację projektu - zmniejszanie się ilości ryb, zanieczyszczenie rzek i nabrzeży, nielegalny lub niekontrolowany połów, itd. Powstanie charakterystyka stanu środowiska rzek w regionach - partnerach projektu.

Jednym z celów projektu jest stworzenie sieci forum i debat na ten temat, w czasie których wszyscy partnerzy mogliby porównać swoje działania, problemy w sferach zarówno ochrony środowiska, jak i turystyki. Byłaby to doskonała okazja do wymiany doświadczeń i know-how z innymi regionami Unii Europejskiej - tu mogłaby bardzo skorzystać Asturia, korzystając ze szwedzkich doświadczeń gospodarczego wykorzystania rzek, w których występuje łosoś. To mogłoby doprowadzić do powstania nowych miejsc pracy w regionie. Także Polska powinna wykorzystać doświadczenia krajów dłużej funkcjonujących w gospodarce rynkowej.

Kolejnym celem projektu jest stworzenie Parku Tematycznego - rodzaju muzeum na świeżym powietrzu prezentujące historyczne aspekty połowu łososia, różne metody połowów, rzemiosła związane z tym zajęciem. Taki Park byłby bardzo pomocny przy przeprowadzaniu szkoleń czy treningów, byłby odwiedzany przez uczniów, którzy uczyliby się doceniać i chronić naturalne środowisko.

Zorganizowanie Parku przyczyniłoby się także, w sposób bezpośredni, do powstania nowych stanowisk pracy.

Oczekiwane rezultaty (podsumowanie):

• Wymiana doświadczeń i wiedzy pomiędzy politykami, ekspertami, stowarzyszeniami z czterech regionów;
• Organizacja seminariów na temat poprawienia stanu rzek, w których występuje łosoś oraz ich wpływ na społeczno-ekonomiczną sytuację w regionach;
• Przygotowanie CD-rom na temat cyklu życia łososia;
• Badania rzeki Nalón;
• Badania rzeki Parsęty;
• Badania rzeki Słupi;
• Badania rzeki Klarälven;
• Wspólna oferta turystyczna;
• Dwadzieścia tysięcy broszur turystycznych na temat możliwości połowów łososia w każdym z regionów;
• Dwadzieścia tysięcy map rzek objętych badaniem;
• Projekt "Parku tematycznego".

    Sposób realizacji projektu i osiągnięte rezultaty mogą być wykorzystane przez inne regiony z rzekami łososiowymi. Np. łatwiej będzie można rozpoznać problemy pojawiające się na innych obszarach. Znalezione podczas realizacji tego projektu rozwiązania będą mogły być wykorzystane w innych regionach, tak by promować tereny, na których hodowla łososia ma znaczenie dla gospodarki.

Realizacja projektu i jego rezultaty powinny być przedstawione lokalnej społeczności za pomocą mediów - np. artykułów prasowych. Powstaną także analizy sytuacji w poszczególnych regionach. Materiały te będą mogły być przekazane zainteresowanym osobom czy instytucjom.

Zostanie wydrukowanych dwadzieścia tysięcy broszurek turystycznych - dwujęzycznych - w języku angielskim i danego partnera z regionu. Będą one rozprowadzane w różnych miejscach w Europie, tak by informacje o regionach, rzekach, możliwościach połowu łososia dotarły do jak najszerszego grona ludzi.

Powstanie także dwadzieścia tysięcy map rzek uczestniczących w projekcie. Mapy te będą miały bardzo istotne znaczenie ze względu na promocję turystyki w regionach.

oprac. Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty
http://www.parseta.org.pl