Flora i szata roślinna dorzecza Parsęty

Skład gatunkowy i występowanie zespołów roślinnych na obszarze dorzecza Parsęty są słabo poznane.

Brak jest kompleksowych opracowań florystycznych i fitosocjologicznych. Istnieją tylko fragmentaryczne dane dotyczące pojedynczych obiektów lub ogólne opracowania z zakresu siedliskoznawstwa leśnego, stanowiące część dokumentacji urządzeniowej lasu, sporządzanej rutynowo dla nadleśnictw. Istnieją dane dotyczące flory jezior lobeliowych i niektórych torfowisk. Innym źródłem danych florystycznych są dokumentacje istniejących lub projektowanych rezerwatów przyrody, których wyznaczanie odbywało się zwykłe na zasadzie opisywania kolejnych osobliwości krajobrazowych, w których znalezione cenne gatunki roślin nadawały danemu miejscu rangę rezerwatu florystycznego.

Znacznie lepiej poznana jest górna, wschodnia (okolice Bobolic i Żydowa), południowa (Drawski Park Krajobrazowy) i północna (fragmenty zlewni Radwi) część dorzecza Parsęty; znaczne części obszaru dorzecza stanowią nadal botaniczną "białą plamę", zwłaszcza jego strefy południowo-zachodnia i centralna. Mimo to Żukowski (1998) stwierdza występowanie na tym obszarze 240 gatunków roślin naczyniowych (ok. 79% znanej flory Pomorza). Można oczekiwać, że szczegółowe badania botaniczne zwiększą tę liczbę.

W górnej części dorzecza Parsęty stwierdzono występowanie wielu gatunków roślin naczyniowych podlegających ochronie lub uznanych za zagrożone.
Spośród 67 stwierdzonych gatunków roślin podlegających ochronie ścisłej, częściowej lub uznanych za zagrożone znajduje się:
  • 25 gatunków leśnych - związanych głównie z żyznymi grądami, buczynami, łęgami i olsami (źródliskowymi),
  • 24 torfowiskowe - m.in. liczne z mechowisk i borów bagiennych,
  • 14 łąkowych - występujących na łąkach podmokłych, mszystych, źródliskowych; wśród nich jedynie 3 na łąkach suchych,
  • 5 wodnych - 3 z jezior lobeliowych, 2 z jezior mezo- i eutroficznych.

Powyższe dane wskazują na potrzebę ochrony ekosystemów torfowiskowych, źródliskowych, hydrogenicznych i żyznych lasów w dorzeczu Parsęty, które mogą być siedliskiem licznych gatunków roślin chronionych i cennych pod względem przyrodniczym.

Zdefiniowanie cennych przyrodniczo zbiorowisk roślinnych wymagałoby przeprowadzenia bardziej intensywnych niż dotychczas badań fitosocjologicznych, obejmujących swym zasięgiem przynajmniej znaczącą część obszaru dorzecza Parsęty.

Dużo cennych informacji mogą dostarczyć wyniki planowanych prac nad szczegółowymi waloryzacjami przyrodniczymi gmin. W wystarczającym stopniu jest rozpoznany jedynie obszar gminy Bobolice (Osadowski i Sobisz 1998, Osadowski 1999) i Drawskiego Parku Krajobrazowego (Jasnowska i in. 1998).
"Ocena walorów i zagrożeń szaty roślinnej Przymorza Koszalińskiego" (Jasnowska i in. 1995) opiera się głównie na materiałach częściowo jedynie obejmujących północną część dorzecza Parsęty. Istnieją fragmentaryczne dane z innych niewielkich obszarów (jez. Kwiecko, zbiorniki zaporowe na Radwi, niektóre torfowiska).

Na podstawie istniejących obserwacji można sądzić, że na obszarze dorzecza Parsęty możliwe będzie wykazanie różnorodnych zbiorowisk związanych z bardzo zróżnicowanymi siedliskami, takie jak:
  • zbiorowiska źródliskowe;
  • rzeczne zbiorowiska nadbrzeżne i roślin zanurzonych;
  • zbiorowiska jezior, starorzeczy i oczek śródpolnych - szuwarowe, nimfeidy i elodeidy, charakterystyczne dla wód oligotroficznych (lobeliowych), mezo- i eutroficznych oraz dystroficznych;
  • zbiorowiska słonoroślowe;
  • zbiorowiska bagienne - mokradeł stałych: torfowisk wysokich (kopułowych i kontynentalnych), kotłowych, przejściowych, niskich źródliskowych, mechowiskowych i zalewanych, olesowych, trzęsawisk, a także torfowisk zdegradowanych (odwodnionych);
  • efemeryczne zbiorowiska mokradeł okresowych: mułowiska, podmokliska i namuliska;
  • zbiorowiska łąkowe: łąk wilgotnych, trzęślicowych, ziołoroślowych;
  • zbiorowiska leśne: bory suche i świeże, wilgotne, mieszane, bagienne bory sosnowe, lasy dębowe i dębowo-bukowe, buczny, grądy; łęgi olszowe, olszowo-jesionowe, topolowe i zarośla wierzbowe; olsy bagienne i źródliskowe; fragmenty lasów w krajobrazie rolniczym;
  • zbiorowiska wrzosowisk, wydm i plaż, fragmenty muraw napiaskowych;
  • inne zbiorowiska, np. spontanicznie powstałe zarośla krzewów, okrajki rzadkich roślin.

Opisywane już wcześniej - przy opisie rozmieszczenia jezior i torfowisk zróżnicowanie obszaru dorzecza Parsęty znajduje również swoje odzwierciedlenie w strefowości naturalnej roślinności potencjalnej (Jasnowski i in. 1982).
  1. W górnej, wschodniej części dorzecza dominują siedliska suboceanicznego boru sosnowego (Leucobryo-Pinetum) i lasu mieszanego sosnowo-dępowego (Pino-Quercetum), z fragmentami acidofilnego lasu bukowo-dębowego (Fago-Quercetum).
  2. Część środkową stanowi mozaika siedlisk tego ostatniego z grądem suboceanicznym (Stellario-Carpinetum), kwaśnej buczyny niżowej (Luzulo-Fagetum) i subatlantyckiego lasu brzozowego (Betulo-Quercetum).
  3. W dolnej, północno-zachodniej części dorzecza dominują siedliska żyznej buczyny niżowej (Melico-Fagetum).

Odmienne zespoły roślinności potencjalnej charakteryzują doliny rzeczne: łęgi wiązowe (Ficario-Ulmetum chrysosplenietosum), wierzbowo-topolowe (Salici-Populetum), jesionowo-olesowe (Circaeo-Alnetum) oraz olsy subatlantyckie (Carici elongatae-Alnetum).

Charakteryzują się one również strefowością zmienną z biegiem rzek i niekoniecznie pokrywającą się z opisaną wyżej strefowością potencjalnej roślinności wysoczyzn.


Wg: "Diagnoza środowiska przyrodniczego dorzecza Parsęty"
(Oprac. zespół pod kier. prof. dr hab. Tomasza Heese, 2000r.)