Obszar Natura 2000 - Dolina Wieprzy i Studnicy

Kod obszaru: PLH220038
Powierzchnia: 14 349,00 ha
Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000 - specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)


OPIS OBSZARU

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA OBSZARU

Klasy siedlisk % pokrycia:

Lasy iglaste - 36%
Lasy liściaste - 13%
Lasy mieszane - 17%
Siedliska łąkowe i zaroślowe (ogólnie) - 24%
Siedliska rolnicze (ogólnie) - 9%
Wody śródlądowe (stojące i płynące) - 1%
Suma pokrycia siedlisk 100 %

OPIS OBSZARU
 

Obszar obejmuje część dolin rzek Wieprzy i Studnicy, od źródeł koło Wałdowa i Miastka, aż po miejscowość Staniewice koło Sławna, wraz z dużymi fragmentami zlewni tych rzek, w tym terenami źródliskowymi. Rzeki te mają naturalny charakter, w niewielkim tylko stopniu zostały przekształcone przez człowieka. Wzniesienia morenowe w otoczeniu dolin dochodzą do ponad 200 m n.p.m. Przełomowe odcinki tych rzek mają podgórski charakter. Szczególnie głęboko wcięta jest rynna rzeki Wieprzy (od źródeł do Bożanki). W zlewni Wieprzy zachowały się duże połacie mokradeł, oraz torfowiska wysokie i bory bagienne (teren rezerwatu Torfowisko Potoczek). W dolinach rzek występują starorzecza, mezotroficzne i dystroficzne jeziora, niektóre otoczone torfowiskami mechowiskowymi i podmokłymi oraz świeżymi łąkami. Występuje tu także jezioro lobeliowe (j. Byczyńskie). Na terenach bezodpływowych, liczne są małe mszary i oczka dystroficzne. Cały obszar charakteryzuje się dużą lesistością. Strome zbocza (Pradolina Pomorska) i liczne wąwozy są porośnięte grądami oraz kwaśnymi i żyznymi buczynami, a w obszarach źródliskowych występują olsy źródliskowe i podgórskie łęgi.

WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE

Dolina Wieprzy i Studnicy obejmuje 21 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, a szczególnie ważna jest dla zachowania jezior lobeliowych i dystroficznych zbiorników wodnych. Ponadto do walorów przyrodniczych należy: podgórski charakter rzek przymorskich, jedna z większych koncentracji źródlisk na Pomorzu, kompleksy leśne w Pradolinie Pomorskiej oraz lasy łęgowe o podgórskim charakterze.
Są to również bardzo ważne siedliska dla fauny: wydry Lutra lutra, ryb (w tym łososiowatych), kumaka nizinnego Bombina bombina i traszki grzebieniastej Triturus cristatus. Występuje tu największa znana populacja słodkowodnego krasnorostu Hildenbrandtia rivularis na Pomorzu oraz wiele roślin rzadkich i zagrożonych z Polskiej Czerwonej Księgi Roślin. Cenne biotopy ptaków drapieżnych oraz związanych z obszarami wodno-błotnymi.
Gatunki wymienione w p. 3.3. z motywacją D to gatunki prawnie chronione w Polsce.

ZAGROŻENIA

Do istotnych zagrożeń na rzece Wieprzy i Studnicy należy:

- zabudowa hydroenergetyczna rzeki Wieprzy w miejscowości Kępka, Biesowice i Ciecholub,
- zaniechanie wypasu oraz zarzucenie koszenia łąk świeżych i podmokłych oraz torfowisk mechowiskowych,
- osuszanie torfowisk,
- wycinanie lasu na stromych zboczach i krawędziach dolin oraz w obrębie stromych wąwozów i jarów, jak i w obrębie stromych nisz źródliskowych,
- nieuporządkowana gospodarka wodno-ściekowa w obrębie zlewni,
- pobór wód źródliskowych przez gospodarstwa domowe,
- budowa stawów rybnych (m.in. dla hodowli pstrąga).

STATUS OCHRONNY

W większości obszar doliny Wieprzy i Studnicy nie jest chroniony. Niewielkie obszary znajdują się w zasięgu Obszaru Chronionego Krajobrazu Źródliskowy Obszar Brdy i Wieprzy na wschód od Miastka (11776 ha, 1981 r.) oraz Obszaru Chronionego Krajobrazu Jezioro Łętowskie i okolice Kępic (6680 ha, 1998). Ponadto znajduje się tu jeden rezerwat przyrody "Torfowisko Potoczek" (15,24 ha, 1977).

STRUKTURA WŁASNOŚCI

Większość obszaru jest własnością Skarbu Państwa:
- Lasy Państwowe (72,66%)
- Agencja Nieruchomości Rolnych (22,90%)
- Polski Związek Wędkarski (1,57%)
Niewielka część obszaru jest prywatna (7,38%).